در حالی که چندسالِ گذشته خبر در محاق ماندنِ آثار دولت آبادی همواره حول محور رمان «زوال کلنل» دور می زد، بِناگاه «طریق بسمل شدن»، رمانِ دیگر او از پسِ ...

در حالی که چندسالِ گذشته خبر در محاق ماندنِ آثار دولت آبادی همواره حول محور رمان «زوال کلنل» دور می زد، بِناگاه «طریق بسمل شدن»، رمانِ دیگر او از پسِ ده سال انتظار مجوز گرفت. بی شک این خبر، از مهم ترین های سرخط های خبری یک روز مانده به آخر ماهِ اول سال نودوهفت بود.

رویداد24- در حالی که چندسالِ گذشته خبر در محاق ماندنِ آثار دولت آبادی همواره حول محور رمان «زوال کلنل» دور می زد، بِناگاه «طریق بسمل شدن»، رمانِ دیگر او از پسِ ده سال انتظار مجوز گرفت. بی شک این خبر، از مهم ترین های سرخط های خبری یک روز مانده به آخر ماهِ اول سال نودوهفت بود.  از شاخص ترین نویسنده ی در قیدِ حیات و مانده در وطن، سالیانی است که رمانی مجوز نگرفته و منتشر نشده است. ماجرای گرفتاریِ آثار دولت آبادی در هزارتوی مجوز طبع، خاصه در دولت های نهم و دهم، دیگر خود رمانی چندجلدی به وسعتِ «کلیدر» اوست. اینک اما، رمان «طریق بسمل شدن» از پسِ یک دهه معطلی در دم ودستگاهِ مجوز وزارت ارشاد و پس از جرح واصلاحاتی امکانِ انتشار پیدا کرده است. دولت آبادی بار نخست سالِ هشتادوسه، که این رمان را آغاز کرده بود، از نوشتن درباره جنگ ایران و عراق گفت، از اینکه از نخستین شلیک های جنگی که به واقع بر ملت ما و بعد بر خود ملت عراق تحمیل شد، در اندیشه آن بوده است تا اثری فراخور این واقعه عجیب خلق کند.  دولت آبادی به «شرق» می گوید: «همین دیروز پریروز خبردار شدم که رمانم مجوز گرفته. این رمان را که درباره جنگ تحمیلی است، سال هشتادوپنج تمام کردم و بااینکه حجمی ندارد دو سال روی آن کار می کردم و حوالیِ سال های هشتادوشش، هفت ازسوی نشر چشمه برای اخذ مجوز چاپ به ارشاد فرستاده شد.»  دولت آبادی امیدوار است، اجازه انتشار این رمان دریچه ای باشد برای بازشدن بیشتر فضای فرهنگی کشورمان که به اعتقاد او این بازشدن فضای فرهنگی، اینک به شدت ضروری است. دولت آبادی چندان مایل نیست از موضوعِ رمانش بگوید و در پاسخ به این پرسش که این رمان چه نگاهی به جنگ دارد می گوید: «سالیان پیش در زندان دور هم نشسته بودیم و هرکس داستانی نقل می کرد. نوبت من که رسید، داستانی تعریف کردم. یکی درآمد که ای کاش تعریف نکرده بودی، چون من با خواندن این کتاب، عالم دیگری در ذهنم ساخته بودم و با نقل تو آن عالَم خراب شد!»  دولت آبادی اما به فضای خاص این اثرش اشاره می کند: «فقط بگویم این رمان نسبت به تمام کارهای دیگرم، اثری متفاوت است، از لحاظ نگاه و زوایای مختلف.»  او هم چنین از حضور شخصیتِ خودش در «طریق بسمل شدن» خبر می دهد: «از این نظر هم متفاوت است که گاهی وقت نویسنده خودْ در صحنه هایی از رمان حضور دارد. یک جا در آن بحبوحه قلب من داشت می ایستاد، روایتِ آن را هم نوشته ام. درواقع خودم یک کاراکتر واقعی هستم در رمان.»  «طریق بسمل شدن» به تعبیر دولت آبادی صحنه ای از جنگ تحمیلی است و درباره تکه ای از تاریخِ معاصر ما. او معتقد است سبک نگارش از دل زندگی و سلوک نویسنده بیرون می آید و از این است که در رمان هایش، همواره به تاریخ اجتماعی-سیاسی ایران خاصه دو نقطه عطفِ تاریخ معاصر ما یعنی انقلاب و جنگ ایران و عراق نقب زده است.  او پیش تر در مصاحبه ای با «شرق» گفته بود: «اصولا وقتی به کسی می گوییم نویسنده معاصر، به اعتبار این است که او در تاریخ معاصرش زندگی کرده و آن تأثیرات و تأثراتی که از زندگی معاصرش داشته، به نحوی در اثرش بازتاب پیدا کرده است.» او خودْ به گواه آثارِ چاپ شده و در انتظار چاپش، چنین نویسنده ای است زیرا در رمانِ «زوال کلنل» -که سالیانی است پشت خطِ مجوز مانده است، روایتی از انقلاب به دست داده و در «طریق بسمل شدن» از جنگ نوشته است.  دولت آبادی در پاسخ به این پرسش که آیا «طریق بسمل شدن» دست کم به لحاظ توالیِ تاریخی ادامه ای است بر «زوال کلنل» می گوید: «تنها نزدیکی اش به کلنل، شخصیت نظامی جوانی است که کلنل را کنار زده و اینک جای کلنل را گرفته است.»  رمانِ «طریق بسمل شدن» در شرایطی مجوز گرفته است، که به ظاهر تغییر چندانی در رویکرد و خط مشیِ سیاست های فرهنگی کشور به چشم نمی آید. اما دولت آبادی هم چنان امید دارد که این اتفاق، بشارتِ همواریِ مسیری باشد به سمت آزادیِ تمام کتاب ها و اینکه «مسئولان فرهنگی باور کنند ادبیات بنا نیست ساختاری را جابه جا کند، بلکه روایتی است از زندگی مردمان.» او گرچه در این سالیانِ سکوت و عسرت ازحیث در محاق ماندن آثارش، مجموعه داستانِ «بنی آدم» و گزیده ای از ادبیات قدیم و روایتی از «حسنک وزیر» به چاپ رسانده، اما همواره در ادبیات معاصر ما در مقامِ رمان نویس مطرح بوده و هست که رمان های چندجلدی و قطور از روزگار سپری شده مردمانِ ما نوشته است.  از این روست که اخذ مجوز انتشار برای یکی از رمان های او مایه مسرتِ ما و ادبیاتِ کم مایه اخیر ما است. از حسِ او می پرسم که قریب به دو دهه است رمانِ تازه ای منتشر نکرده گرچه همواره آثار موجودش در صدر پُرفروش های ادبیات ما مانده است.  حسِ او چندان که از صدای گرفته اش برمی آید حکایت از خستگی و فرسایشی دارد که در مسیر نوشتن بر خود روا داشته است. می گوید: «همین که دریچه ای باز شود به سوی فضای ادبی برای من کافی است، وگرنه من دیگر جوان نیستم که حس شوقی داشته باشم!» شوقِ ما اما برای عبور «طریق بسمل شدن» از سد سانسور از کجا مایه می گیرد و آیا این اتفاق خبر از اندک گشودگیِ در فضای فرهنگی خواهد داد و رفعِ انسداد «کلنل» پیامدِ دیگر آن است و دولت اعتدال دست کم یکی از وعده های فرهنگی خود را که انتشار چنین آثاری بود، محقق کرده است، هنوز بر ما معلوم نیست!  «زوال کلنل» و «عبور از خود» که خود-زندگینامه ی دولت آبادی است، از دیگر آثاری اند که انتظار می رود انتشار آنها از سایه ابهام دربیاید. محمود دولت آبادی قیدِ انتشار آثار خود را در زمانِ معقولش که همانا پس از نوشته شدن باشد، زده است و در مقامِ تک نویسنده بازمانده از نسلِ بزرگان ادبی ما، به فکر اندک فضای تنفس برای «ادبیات» ما است؛ آنچه او تمام عمر خود را بر سر آن گذاشته و به سیاقِ خود در راه آن کوشیده است.

برچسب ها
منبع خبر ( رویداد24) است. چنانچه محتوای پیش رو را شایسته تذکر میدانید خواهشمند است کد rednews-12981640 را به همراه ذکر موضوع و دلیل قانونی به شماره 50002620000855 پیامک فرمایید.
با استناد به ماده 74 قانون تجارت الکترونیک مصوب 17/10/1382 مجلس شورای اسلامی و با عنایت به اینکه سایت اخبار قرمز مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است.